045. Η ρωσική πολιτική....... 4ο μέρος
Συνεχίζοντας η Στανισλάφκαγια παρουσιάζει το πλέγμα ενεργειών της ρωσικής πλευράς ενόψει του γαλλικού κινδύνου. Οι Ρώσοι επεδίωκαν δραστήρια την προσέλκυση των παραλιακών πόλεων / λιμανιών της Ηπείρου για να αποφευχθεί ο προσεταιρισμός τους από τους γάλλους δημοκρατικούς. Βλέπουμε έτσι, ενώ εξελίσσεται η διαπάλη των ευγενών, αστών και χωρικών στα Επτάνησα για διαμόρφωση του κατάλληλου συντάγματος, να γίνεται προσπάθεια αυτά τα λιμάνια της στεριάς να αποκτήσουν το ίδιο καθεστώς με τα Επτάνησα. Πληροφορούμαστε επίσης για τον κομβικό ρόλο του Χρηστάκη Καλόγερου, γαμπρού των Μποτσαραίων, και λογικά υποστηρικτή των συμφερόντων των Σουλιωτών σε αυτές τις εξελίξεις.
σ. 280
.
.
.
Η καταστροφή του Σουλίου συνέπεσε με την περίοδο που η ευρωπαϊκή κρίση και η προοδευτική ένταση στις σχέσεις με τη Γαλλία οδήγησαν τον Αλέξανδρο Α' να θεωρήσει τα Βαλκάνια ως το ανατολικό μέτωπο του αγώνα κατά του Ναπολέοντα, από τον οποίο αναμενόταν επίθεση κατά της Ελλάδας και της Αλβανίας. Ο Αλή, ύποπτος για συνωμοσία με τη Γαλλία, έγινε ιδιαίτερα επικίνδυνος στα μάτια της Αγίας Πετρούπολης - η νίκη επί των Σουλιωτών του έδωσε ελεύθερο πεδίο δράσης. Έπρεπε, τουλάχιστον, να μην του επιτραπεί η πρόσβαση στα θαλάσσια λιμάνια, να προστατευθούν από αυτόν οι παράκτιες πόλεις.
Ήδη τον Σεπτέμβριο του 1803, κατόπιν πρότασης του Ιταλίνσκι, η Πύλη έδωσε στον Αλή ένα φιρμάνι που του επέβαλε να αφήσει ήσυχες τις ελληνικές πόλεις, το οποίο ο πασάς, ως συνήθως, αγνόησε. Εν τω μεταξύ, οι κάτοικοι της Πάργας και της Πρέβεζας παρακαλούσαν για βοήθεια. Τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο του 1803, οι εκπρόσωποί τους απευθύνθηκαν ξανά στον Μοτσενίγο. Η Πετρούπολη, όπως αναφέρθηκε παραπάνω,
σ. 281
αποφάσισε να αποκόψει τον Αλή από την ακτή. Η Ρωσία ζήτησε από την Πύλη να διατάξει τον Αλή να αποσύρει τα στρατεύματά του από την Πρέβεζα, να σταματήσει τις βιαιοπραγίες εναντίον των κατοίκων της πρώην Βενετικής Αλβανίας και των υπηκόων της Δημοκρατίας που βρισκόταν στην επικράτειά του. Προβλέποντας ότι η Τουρκία θα επικαλεστεί έλλειψη δυνάμεων, η Πετρούπολη πρότεινε να προστατεύσουν οι ρωσικές δυνάμεις, με τη συγκατάθεσή της, τις ελληνικές πόλεις από τον Αλή Πασά. Από εκείνη τη στιγμή, οι ενέργειες του Μοτσενίγου έγιναν πιο σίγουρες. Ενθουσιασμένος από τις οδηγίες του υπουργείου, ξέχασε την προηγούμενη αναποφασιστικότητά του και απαίτησε από τον Πασά να τηρήσει τη Συνθήκη της Κωνσταντινούπολης.
Ακόμα πιο αποφασιστικά μέτρα έναντι του Αλή ήταν απαραίτητα και επειδή το απαιτούσε ο πληθυσμός των πόλεων της πρώην Βενετικής Αλβανίας. Αυτό έπρεπε να ληφθεί υπόψη, αλλιώς ο πληθυσμός θα μπορούσε να υποκύψει στις προτροπές των απεσταλμένων του Ναπολέοντα. Τον Οκτώβριο του 1803, ο ήδη αναφερθείς Χρ. Καλόγερος, τον οποίο οι αρχηγοί των πόλεων έστειλαν στον Μοτσενίγο, μετέφερε το αίτημα για την καθιέρωση του καθεστώτος της Ιονικής Δημοκρατίας για την πρώην Βενετική Αλβανία.
Τον Μάιο του 1804, οι ηγέτες της Πρέβεζας εξέφρασαν στον εκπρόσωπο του Μοτσενίγου, τον γερουσιαστή Σ. Νεράντζη, τη δυσαρέσκειά τους για τη σύμβαση του 1800, καθώς και για τις συχνές παραβιάσεις της. Δεν ήταν η κατάλληλη στιγμή για αλλαγή του καθεστώτος των πόλεων, αλλά οι εκπρόσωποι των πόλεων πρότειναν μια εποικοδομητική ιδέα, η οποία έγινε αποδεκτή από τον Μοτσενίγο και στη συνέχεια από την Αγία Πετρούπολη και είχε θετικά αποτελέσματα τόσο για τη ρωσική πολιτική στην Ελλάδα όσο και για τους ίδιους τους Έλληνες. Ο Καλόγερος ζήτησε να ιδρυθούν ρωσικά προξενεία στην ακτή και να τους ανατεθεί η προστασία των συμφερόντων του ελληνικού πληθυσμού. Έτσι έγινε. Για τις ελληνικές πόλεις ήταν σημαντικό το γεγονός της ίδρυσης ρωσικού προξενείου στην Πρέβεζα (Μάιος 1804), το οποίο έπρεπε να παρακολουθεί την εφαρμογή της Συνθήκης της Κωνσταντινούπολης και να προστατεύει τα συμφέροντα των πολιτών. Πρόξενος έγινε ο γεννημένος στην Ιθάκη και υπηρετών στη ρωσική υπηρεσία αυλικός σύμβουλος Ι. Βλασσόπουλος, πατριώτης και μελλοντικό μέλος της «Φιλικής Εταιρείας».
Πληροφορούμαστε λοιπόν την δραστηριοποίηση του Μοτσενίγου έναντι του Αλή, εξέλιξη που τελικά θα εμπλέξει και τους Σουλιώτες σε μια, όμως ατελέσφορη, προσπάθεια με στόχο το Σούλι.
Τέλος το βήμα της δημιουργίας ρωσικών προξενείων στην στεριά απέναντι από τα Επτάνησα, πέρα από την στήριξη των κατοίκων θα βοηθήσει και στην στρατολόγηση μαχητών που τόσο ήταν επιθυμητοί στον στρατό της Επτάνησου Πολιτείας και στον ρωσικό στρατό.
Πηγή: Станиславская Августа: Россия и Гречия в конче хviii начале хiх века / Москва 1976
( στην Βιβλιοθήκη: BNF / ταξ. αρ.: 8e G 808170)