044. Η ρωσική πολιτική....... 3ο μέρος
Η Στανισλάφκαγια συνεχίζει την παρουσίαση των εξελίξεων, με βάση τα τεκμήρια του Αρχείου Εξωτερικής Πολιτικής, αναφέροντας τον αντίκτυπο της ανατίναξης του Σαμουήλ καθώς και την θυσία με τον Χορό του Ζαλόγγου. Ο Μοτσενίγος κατακρίθηκε και δέχτηκε επίπληξη από την Ρωσική ηγεσία. Συγκεκριμένα γράφει:
σ.279
.
.
Ο Μοτσενίγος, που έχασε μια εξαιρετική ευκαιρία να αυξήσει το κύρος και την επιρροή της Ρωσίας, δέχτηκε σκληρή κριτική για τη δειλή του προσοχή. Ο Τσαρτορίσκι του επιτέθηκε με μια σειρά από κατηγορίες. «Μας εξέπληξε το γεγονός ότι αφήσατε να χαθεί, για να το πούμε έτσι, μπροστά στα μάτια σας, αυτός ο λαός, τόσο γενναίος και τόσο αφοσιωμένος στη Ρωσία...
Ακόμη και πριν λάβει την είδηση για την τελική ήττα των Σουλιωτών, ελπίζοντας ότι θα μπορούσαν να αντισταθούν, ο Τσαρτορίσκι διέταξε τον Μοτσενίγο να τους προμηθεύσει με πυρομαχικά, τρόφιμα και χρήματα, και τον Ιταλίνσκι να επιτύχει από την Πόρτα την έκδοση φιρμανίου προς τον Αλή για τη διακοπή της επίθεσης. Όταν η είδηση έφτασε στην Πετρούπολη, ο επικεφαλής του Υπουργείου Εξωτερικών διέταξε για άλλη μια φορά να βοηθηθούν οι Σουλιώτες.
Η «μη παρέμβαση» του Μοτσενίγου ήταν προσωπική του λανθασμένη εκτίμηση, και ο πληρεξούσιος προσπάθησε να διορθώσει το λάθος, βοηθώντας τους Σουλιώτες που είχαν εγκαταλείψει την πατρίδα τους. Ο γιος του Αλή, ο Βελί Πασάς, τους έδωσε
σ. 280
άδεια ελεύθερης διέλευσης, ενώ επέτρεψε στους προεστούς της Πάργας να δεχτούν τους εξόριστους, αλλά ο Αλή απαίτησε την έκδοσή τους. Κατόπιν αιτήματος των προεστών της Πάργας, ο Μοτσενίγος πρότεινε τη μεσολάβηση του, απορρίπτοντας κατηγορηματικά τις απαιτήσεις του και συνιστώντας στον Ιονικό Σενάτο ( σ. μεταφρ.: Ιόνια Γερουσία) να παραχωρήσει άσυλο στις σουλιώτικες δυνάμεις που είχαν περάσει στα νησιά, όπου οι ρωσικές αρχές προσπάθησαν να τις εγκαταστήσουν.
Η υποδοχή των Σουλιωτών υπό την προστασία της Ρωσίας, αν και καθυστερημένη (για την οποία οι Έλληνες κατηγόρησαν τον πληρεξούσιο), εντούτοις προκάλεσε θετική εντύπωση στην Ελλάδα. Ωστόσο, στις σχέσεις της Ρωσίας και της Δημοκρατίας, από τη μία πλευρά, και του Αλή, από την άλλη, εμφανίστηκε ένας ακόμη λόγος διαφωνίας. Η παραμονή των σουλιωτικών ομάδων στα νησιά έδωσε στον Αλή Πασά αφορμή για συνεχείς καταγγελίες και κατασταλτικά μέτρα εναντίον των Ιονίων ( σ. μεταφρ.: Επτανήσιων) υπηκόων που βρισκόταν στην επικράτειά του. Ζήτησε την απέλαση των Σουλιωτών από τα νησιά. Ο Μοτσένιγος, φυσικά, δεν συμφωνούσε, αλλά δεν είχε αντίρρηση να μεταφέρει τους Σουλιώτες κάπου μακριά, για παράδειγμα στην Κριμαία.
Μαθαίνουμε έτσι τα περί σκέψεων απομάκρυνσης των Σουλιωτών στην Ρωσία, βλέποντας πόσο ευμετάβλητη ήταν η ισορροπία για την τύχη τους. Για τις ενέργειες των Παργινών υπέρ των Σουλιωτών προς το Σενάτο της Επτάνησου Πολιτείας σώζονται σχετικά έγραφα στα ΓΑΚ Αρχεία Κέρκυρας που έχει δημοσιεύσει στα Ηπειρωτικά Χρονικά ο Δ. Σάρρος προ εκατονταετίας. Τα ρώσικα αρχεία αναφέρουν λοιπόν και αίτημα των Παργινών προς τον πληρεξούσιο του Τσάρου, Μοτσενίγο, που όμως παραμένει αδημοσίευτο.
Πηγή: Станиславская Августа: Россия и Гречия в конче хviii начале хiх века / Москва 1976
( στην Βιβλιοθήκη: BNF / ταξ. αρ.: 8e G 808170)