058. Το παρασκήνιο για το σχέδιο Μοτσενίγου
Στα Αρχεία Κέρκυρας των ΓΑΚ σώζεται και επιστολή του Μοτσενίγου προς τον πρόεδρο της Γερουσίας Θεοτόκη, που μας διαφωτίζει για τις διαβουλεύσεις και τις δυσκολίες στην έγκριση και υλοποίηση της στρατιωτικής οργάνωσης της Επτανήσου Πολιτείας.
Συγκεκριμένα πληροφορούμαστε ότι οι Αλβανοί ήταν 500 στα τέλη του 1803, και δεν περιλαμβάνονταν στους σχεδιασμούς και τις προσπάθειες για δημιουργία τακτικών σωμάτων με την εκπαίδευση της εποχής. Φαίνεται δηλαδή να αντιμετωπίζονταν σαν βοηθητική, προσωρινή λύση, πιθανότατα σε αρμονία και με τις δικές τους επιδιώξεις και επιλογές.
Η επιστολή γράφτηκε στις 12 Νοεμβρίου του 1803 (Γρηγ. Ημερ.).
Ξεκινάει ο Μοτσενίγος υπενθυμίζοντας ότι έθεσε το ζήτημα της οργάνωσης του στρατού με επιστολή του της 10ης Ιανουαρίου 1803 και ότι ο Θεοτόκης του απάντησε στις 24/1/1803 εκφράζοντας την συμφωνία του για τον συνολικό αριθμό των 2000 του στρατεύματος.
Συνεχίζει αναφέροντας ότι ενημέρωσε τον τσάρο στις 29/1/1803 που συμφώνησε για σύνολο 2000 ανδρών και σύνθεση 300 ντόπιους, 500 αλβανούς και 1200 ξένους.
Σημειώνει ότι στις 27/8/1803 ο Θεοτόκης τον ενημέρωνε ότι πέραν των 500 αλβανών μόνο 600 είχαν στρατολογηθεί και ανταποκρίνονταν στις απαιτήσεις τακτικού πεζικού.
Εκφράζει στην συνέχεια την απαρέσκεια του για την δεκάμηνη αναποτελεσματική περίοδο και καταλήγει να τονίζει ότι πρέπει άμεσα να οργανωθούν τουλάχιστον δύο τάγματα ξένων και ντόπιων πέραν των 500 αλβανών.
Τα σχετικά αποσπάσματα της επιστολής έχουν ως εξής:
..... (μετά την ενημέρωση του τσάρου στις 29/1) οριστικό αποτέλεσμα της ήταν ότι η δύναμη του πεζικού θα συνίσταται από 2000 άνδρες από τους οποίους οι ντόπιοι θα είναι 300, 500 θα είναι οι αλβανοί και οι ξένοι στρατιώτες 1200....
....(σε σχέση με την επιστολή του Θεοτόκη της 27ης Αυγούστου) όφειλα να παρατηρήσω ότι πέραν των 500 αλβανών μόνο 600 ήταν οι άνδρες στρατολογημένοι και έτοιμοι ως τακτικοί σύμφωνα με τους τύπους και μεθόδους και πειθαρχημένοι του Σώματος του Πεζικού
..... πρέπει να προειδοποιήσω την εξοχότητα σας ότι είναι απολύτως αναγκαίο να οργανωθούν άμεσα δύο τάγματα από ξένους και ντόπιους και να τεθούν σε πραγματική υπηρεσία πέραν των 500 αλβανών χωρίς καμία, ούτε ελάχιστη ελάττωση.......
Η ανταλλαγή απόψεων και υποδείξεων συνεχίστηκε και σχετικές πληροφορίες μας προσφέρει άλλη επιστολή του Μοτσενίγου πάντοτε προς τον πρόεδρο της Γερουσίας Θεοτόκη με ημερομηνία 11 Μαρτίου 1804 (Γρηγ), επίσης αποκείμενη στο ίδιο αρχείο.
...Εκμεταλλεύομαι αυτή την ευκαιρία για να υποβάλω στην κρίση σας την παρατήρηση ότι, δεδομένης της απαραίτητης ανάγκης να αποτελείται ο στρατός της Δημοκρατίας, τουλάχιστον προς το παρόν, από 1200 άνδρες, αφού στη συνέχεια θα πρέπει να αυξηθεί στους 2000, ενώ επί του παρόντος δεν υπάρχουν ακόμη οι 700 άνδρες της τακτικής Στρατιάς και οι 200 επιπλέον που μπορούν να αντικαταστήσουν τους Αλβανούς, αν και ίσως σύντομα να βρεθούν, φαίνεται ότι θα ήταν σκόπιμο και συνετό, και κατάλληλο για να ενθαρρύνει τους ίδιους τους αξιωματικούς που έχουν αποστρατευτεί, αν αντί να θεσπιστεί η συγκρότηση ενός μόνο Τάγματος, απεφασίζετο απευθείας και η θέσπιση του δεύτερου....
Πληροφορούμαστε λοιπόν τις δυσκολίες στην στρατολόγηση αλλά και την πρόθεση να μειωθεί ο αριθμός των Αλβανών κατά 200 άνδρες.
Η διαβούλευση λοιπόν για 14 μήνες μεταξύ του πληρεξούσιου του τσάρου και της Γερουσίας καθώς και η αναμέτρηση με τις δυσκολίες υλοποίησης των σχεδιασμών θα οδηγήσουν στον κανονισμό που θα ψηφίσει η Γερουσία την άνοιξη του 1804. Ο οποίος θα ήταν καθοριστικός για τον αριθμό των Σουλιωτών που θα μπορούσαν να βρούνε εργασία στον στρατό της Επτάνησου Πολιτείας. Ο κανονισμός αυτός θα είναι το αντικείμενο της επόμενης ανάρτησης.
Πηγή: ΓΑΚ/Αρχεία Κέρκυρας/ Αρχείο Ιόνιας Γερουσίας/ Επτάνησος Πολιτεία Φ.22