066. Περί του Εμμανουήλ Παπαδόπουλου
Ένα από τα πρόσωπα που είχαν καθοριστικό ρόλο στην ζωή και δράση των Σουλιωτών στα Επτάνησα στα πρώτα χρόνια της εκεί διαμονής τους, ήταν ο Εμμανουήλ Παπαδόπουλος.
Ανήκε στην ομάδα των Ελλήνων ομόθρησκων που ως μέλη οικογενειών που αγωνίσθηκαν για την Ρωσία βασικά στην Πελοπόννησο κατά τους ρωσοτουρκικούς πολέμους, βρήκαν τελικά καταφύγιο στην χώρα της Αικατερίνης.
Η καταγωγή του ήταν από την Τζιά.
Ήταν απόφοιτος της στρατιωτικής Σχολής Σώματος Ξένων Ομοθρήσκων της Πετρούπολης, ένας από τους 200 περίπου στα 23 χρόνια λειτουργίας της ( 1774-1796), και κατά την άφιξη του στα Επτάνησα με τον ρωσικό στρατό στα 1804 είχε τον βαθμό του συνταγματάρχη.
Πριν την εμπλοκή του, και συγκεκριμένα από την άφιξη του Μοτσενίγου σαν πληρεξούσιου του τσάρου στην Επτάνησο Πολιτεία την άνοιξη του 1802 μαζί με τον συνταγματάρχη Ναζίμοφ, όσοι Σουλιώτες υπηρετούσαν στα βοηθητικά σώματα των οπλαρχηγών όπως ο Πασχάλης Καλόγερος είχαν ανώτατο διοικητή τον Ναζίμοφ.
Τον Σεπτέμβριο του 1803, λίγους μήνες δηλαδή πριν την καταστροφή του Σουλίου ο τσάρος αποφάσισε την ενίσχυση της ρωσικής στρατιωτικής δύναμης στα Επτάνησα. Απόφαση που υλοποιήθηκε σταδιακά και αύξησε τα ρωσικά σώματα από περίπου 600 στρατιώτες σε 12.000 στα 1807.
Η υλοποίηση άρχισε τον Μάρτιο του 1804 οπότε αφίχθηκε και ο Εμμανουήλ Παπαδόπουλος με δύναμη τάγματος καθώς και πυροβολικού και ομάδας μηχανικού.
Από τον Ιούνιο του 1804 ο Εμ. Π. τίθεται επικεφαλής των στρατιωτικών δυνάμεων της Επτανήσου Πολιτείας που αριθμούσαν περί τους 1200 στρατιώτες.
Με αυτή την αρμοδιότητα φαίνεται να συνδέεται το πρώτο από τα δύο έντυπα που συνέταξε ο Εμ. Π.. Έχει τίτλο “ Διδασκαλίαι στρατιωτικαί συσταθείσαι παρά του γενναίου κυρίου χιλιάρχου Εμανουήλ Παπαδόπουλου οργανιστού των τακτικών στρατευμάτων της Επτανήσου Πολιτείας”.
Τυπωμένο στην Κέρκυρα στα 1804, είναι γνωστό στο ιστολόγιο μας, σε ένα μόνο ελλειπές αντίτυπο που σώζεται στα ΓΑΚ/ Συλλογή Βλαχογιάννη.
Πλήρες αντίτυπο δημοπρατήθηκε το 2018 και προφανώς αγοράστηκε από ιδιώτη αφού δεν έχει εμφανιστεί σε προσβάσιμη βιβλιοθήκη.
Στα ΓΑΚ/ Αρχεία Κέρκυρας συναντάται το κείμενο των διδασκαλιών σε χειρόγραφα από αντιγραφή.
Πρόκειται για εγχειρίδιο στρατιωτικής εκπαιδευσης που περιγράφει τα καθήκοντα των διάφορων βαθμών των στρατιωτικών με βάση το ρωσικό σύστημα οργάνωσης.
Είναι πλέον η περίοδος που την διοίκηση των ρωσικών δυνάμεων στα Επτάνησα έχει αναλάβει ο υποστράτηγος Ντ’Ανρέπ από τον Μάιο του 1804.
Ο Ντ’Ανρέπ είναι αυτός που δίνει υπηρεσία στους αρχηγούς των Σουλιωτών μετά τον Σεπτέμβριο του 1804 όταν τελειώνει χωρίς επιτυχία ο αντιπερισπασμός στον Αλή στην απέναντι στεριά και αποχωρούν και οι τελευταίοι Σουλιώτες στα Επτάνησα. Οι οκτώ Σουλιώτες αρχηγοί που επιλέγονται είναι οι Δήμος (και Γιώργος) Δράκος, Φώτο Τζαβέλλας, Τζήμας Ζέρβας, Τούσας Ζέρβας, Γκόγκας Δαγκλής, Ζυγούρης Τζαβέλλας, Βασίλειος Ζέρβας και ο Διαμάντης Δαγκλής. Αυτοί αναλαμβάνουν την στρατολόγηση των συμπατριωτών τους και σχηματίζονται οκτώ εκατονταρχίες. Κάθε εκατονταρχία συνίστατο από 1 εκατόνταρχο, 2 πεντηκόνταρχους, 10 δεκάρχους και 90 στρατιώτες, σύνολο δηλαδή 103 άτομα ανά εκατονταρχία . ( Αργότερα θα προστεθεί και ένας σημαιοφόρος και η δύναμη θα ανέλθει σε 104).
Έτσι φθάνουμε στην δημιουργία του πρώτου σώματος Σουλιωτών εκτός των δυνάμεων της Επτανήσου Πολιτείας, με ένταξη στον τακτικό ρωσικό στρατό αλλά με ειδικό καθεστώς. Οι Σουλιώτες αρνούνταν να εκπαιδεύονται σαν τακτικοί και επέμεναν να διατηρούν το δικαίωμα να πολεμούν με το δικό τους τρόπο και σύστημα. Ο Ντ’ Ανρέπ αποδέχθηκε αυτή τη διαφοροποίηση εξασφαλίζοντας ότι θα επιχειρούσαν όπου εκαλούντο δηλαδή και εκτός Επτανήσων.
Επικεφαλής των εκατονταρχιών των Σουλιωτών ήταν ο συνταγματάρχης Αλ. Μπέκεντορφ για περίπου 6 μήνες μέχρι τον Μάρτη του 1805. Βοηθούς του είχε τον λοχαγό Νικόλαο Παλαιολόγο και τον υπολοχαγό Μαραντάκη.
Φαίνεται ότι η θεωρητική δύναμη των 824 ατόμων για τις οκτώ εκατονταρχίες δεν επιτεύχθηκε άμεσα.
Το σώμα αυτό των Σουλιωτών πήρε το όνομα Σουλιώτικη Λεγεώνα, για την πορεία της οποίας θα παρατεθούν στοιχεία στη επόμενη ανάρτηση , και που αποτέλεσε το πεδίο συνάντησης των Σουλιωτών με τον Παπαδόπουλο.
Πηγές: ΓΑΚ / Συλλογή Βλαχογιάννη Γ Φ25
Ν-Κ.Παππάς: Greeks in Russian military service in the late 18th and early 19th centuries. IMXA/IBΣ Θεσσ/κη 1991